Beter Begrijpend Lezen
Het onderwijs begrijpend lezen staat landelijk ter discussie. Nederland is een van de weinige landen waar begrijpend lezen een apart vak is. Doen we het eigenlijk wel goed in het onderwijs als het gaat om begrijpend lezen? En wat kunnen we doen om de leesvaardigheid van kinderen te verbeteren?
Om richting te geven aan deze discussie in de stad organiseerde het ABC op 19 november jl. een Expertmeeting Begrijpend Lezen. Verschillende deskundigen van binnen en buiten het ABC leverden een bijdrage hieraan. Samen met vertegenwoordigers van basisscholen is gesproken over een wenselijke aanpak voor begrijpend lezen.
Begrijpend Lezen: welke aanpak?
Het belang van aanvankelijk en voortgezet technisch lezen is duidelijk. Veel scholen hebben al beleid gemaakt om de technisch leesresultaten te verhogen. De onderwijspartners in Jong Amsterdam formuleerden hier ambities voor. Vanuit de taalpilot zijn bovendien veel scholen actief om hun woordenschatonderwijs te verbeteren, bijvoorbeeld met de aanpak van Met woorden in de weer®. Hiermee wordt voldaan aan twee belangrijke voorwaarden voor het begrijpen van teksten: technisch lezen en woordkennis.
Internationaal gezien stond Nederland in 2001 nog in de Top 5 als het gaat om de prestaties op begrijpend lezen. Het PIRLS-onderzoek laat zien dat dit afneemt. In 2006 was Nederland naar de subtop afgedaald. Ook de leesattitude neemt af, blijkt uit hetzelfde onderzoek. Waar in 2001 nog 44% van de leerlingen een positieve leesattitude had, was dat in 2006 nog maar 39%.
De hoeveelheid tijd die besteed wordt aan begrijpend lezen, en dan met name de tijd die leerlingen zelfstandig aan het werk zijn, draagt niet bij aan de begrijpend leesvaardigheid van kinderen. In het verleden werd met veel leesstrategieën gewerkt. Inmiddels blijkt uit onderzoek dat slechts een zevental leesstrategieën daadwerkelijk bijdraagt aan de ontwikkeling van het begrijpend lezen.
Wat kunnen we doen?
Leesmotivatie speelt een belangrijke rol. Leermiddelen als Kidsweek en Nieuwsbegrip zijn hier sterk in. In de bovenbouw kan de diagnostische toets Diatekst worden ingezet. Hiermee wordt doelgericht gewerkt aan de begrijpend leesvaardigheid en is er een doorgaande lijn naar het voortgezet onderwijs.
De aanwezigen waren het erover eens dat goede instructie essentieel is. Ook dit is uit onderzoek gebleken. Het hardop denkend voordoen (mondeling) is een effectieve manier om met leerlingen te werken aan begrijpend lezen. Dit verdient dan ook speciale aandacht bij de invoering van begrijpend leestrajecten.
Conclusie is, mede op basis van deze expertmeeting, om na de aandacht voor technisch lezen en woordenschatontwikkeling beleidsmatig in te gaan zetten op de ontwikkeling van begrijpend lezen.